Hotline: 036.3738.390 vpmagroup@gmail.com 08:00 – 20:00, Thứ 2 – Chủ nhật
Logo VPMA Hội Phòng trừ côn trùng Việt NamVietnam Pest Management Association Gia nhập Hội
Muỗi

Muỗi vằn Aedes aegypti

Aedes aegypti

Muỗi vằn đốt ban ngày – trung gian chính truyền sốt xuất huyết Dengue.

Đốt ban ngàyTruyền Dengue, Zika, ChikungunyaĐẻ trứng trong dụng cụ chứa nước
Muỗi cái Aedes aegypti – vạch trắng hình đàn lia trên lưng ngực
Muỗi cái Aedes aegypti – vạch trắng hình đàn lia trên lưng ngựcẢnh: James Gathany · Phạm vi công cộng · Wikimedia Commons
Trứng Aedes aegypti
Trứng Aedes aegyptiẢnh: CDC · Phạm vi công cộng · Wikimedia Commons
Bọ gậy (lăng quăng) Aedes aegypti
Bọ gậy (lăng quăng) Aedes aegyptiẢnh: Econt · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Lọ hoa đọng nước – nơi muỗi Aedes đẻ trứng
Lọ hoa đọng nước – nơi muỗi Aedes đẻ trứngẢnh: CDC PHIL (không ghi tên tác giả) · Phạm vi công cộng · Wikimedia Commons
Nhận dạngVòng đờiTập tínhTác hạiDấu hiệuPhòng ngừaKhi nào gọi dịch vụNguồn

Nhận dạng

  • Muỗi nhỏ, thân màu đen với các khoang trắng trên chân và thân.
  • Trên lưng ngực có hoa văn trắng hình “đàn lia” – dấu hiệu phân biệt với Aedes albopictus.
  • Chỉ muỗi cái hút máu (để có dinh dưỡng cho trứng); muỗi đực ăn mật hoa.

Sinh học & vòng đời

  1. 1

    Trứng

    Đẻ trên thành dụng cụ chứa nước, sát mép nước; trứng chịu được khô hạn trong thời gian dài và nở khi gặp nước.

  2. 2

    Bọ gậy (lăng quăng)

    Sống trong nước, ngoi lên mặt nước để thở; lột xác nhiều lần.

  3. 3

    Quăng (nhộng)

    Không ăn, sống trong nước, sắp vũ hóa.

  4. 4

    Muỗi trưởng thành

    Muỗi cái tìm người để hút máu, trú ẩn nơi tối trong nhà.

Khi thời tiết nóng ẩm, vòng đời từ trứng đến muỗi trưởng thành chỉ mất khoảng hơn một tuần – vì vậy cần loại bỏ nơi nước đọng ít nhất mỗi tuần một lần.

Tập tính & nơi sống

  • Sống gần người: trong và quanh nhà, trú đậu nơi tối như gầm giường, rèm, quần áo treo.
  • Đốt chủ yếu ban ngày, cao điểm sáng sớm và chiều tối.
  • Ưa đẻ trứng trong dụng cụ chứa nước sạch nhân tạo: lu, khạp, bể, lọ hoa, lốp xe, chai lọ, chậu cây.

Tác hại & bệnh truyền

  • Trung gian truyền vi rút Dengue gây bệnh sốt xuất huyết – bệnh lưu hành tại Việt Nam, có thể diễn biến nặng.
  • Có thể truyền vi rút Zika và Chikungunya (WHO).
  • Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết Dengue; phòng bệnh chủ yếu là diệt lăng quăng, phòng muỗi đốt.

Dấu hiệu phát hiện

  • Bị muỗi đốt vào ban ngày, trong nhà.
  • Thấy lăng quăng trong lu, khạp, lọ hoa, khay nước tủ lạnh, chậu cây.
  • Muỗi đậu nơi tối, góc khuất, quần áo treo.

Phòng ngừa – vệ sinh môi trường trước tiên

  1. Mỗi tuần: đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước lọ hoa, lật úp vật dụng không dùng, thu gom lốp xe, vỏ chai, rác đọng nước.
  2. Thả cá ăn lăng quăng vào bể chứa lớn theo hướng dẫn của y tế địa phương.
  3. Mặc áo dài tay, dùng kem xua muỗi; ngủ màn cả ban ngày (đặc biệt trẻ nhỏ, người bệnh).
  4. Lắp lưới chống muỗi ở cửa sổ, cửa ra vào.
  5. Khi sốt cao đột ngột, đến cơ sở y tế – không tự ý dùng thuốc.

Khi nào gọi dịch vụ chuyên nghiệp?

  • Khi địa phương có ca bệnh hoặc ổ dịch: phối hợp với trạm y tế, trung tâm y tế; việc phun hóa chất diện rộng do cơ quan y tế tổ chức.
  • Cơ sở đông người (trường học, nhà máy, khu nghỉ dưỡng, công trình) cần chương trình giám sát và kiểm soát muỗi định kỳ.
  • Muỗi vẫn nhiều dù đã loại bỏ nơi nước đọng – cần khảo sát để tìm ổ bọ gậy ẩn.
Tìm doanh nghiệp hội viên VPMA

Nguồn tham khảo

  1. WHO – Dengue and severe dengue (fact sheet)
  2. WHO – Zika virus (fact sheet)
  3. WHO – Chikungunya (fact sheet)
  4. CDC – Mosquitoes
  5. CDC – Dengue
  6. Bộ Y tế – Quyết định 3711/QĐ-BYT (2014) Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh sốt xuất huyết Dengue
Nội dung mang tính tham khảo cho cộng đồng, tổng hợp từ các nguồn nêu trên. Khi có dấu hiệu bệnh, hãy đến cơ sở y tế; khi dùng chế phẩm diệt côn trùng, luôn tuân thủ nhãn sản phẩm và hướng dẫn của cơ quan y tế. Ảnh minh họa từ Wikimedia Commons theo giấy phép ghi tại mỗi ảnh.