Nghiên cứu đăng trên Parasites & Vectors ngày 10/9/2026 (Đại học Quân y Hải quân Thượng Hải và Viện Ký sinh trùng Vân Nam, có sự tham gia của Trung tâm Sốt rét quốc gia Lào) xác định 15 loài muỗi Anopheles tại bốn điểm biên giới Lào – Campuchia – Thái Lan; ở loài Anopheles peditaeniatus, đột biến ace-1 G119S xuất hiện với tần suất cao.
Nội dung chính
- Muỗi được thu bằng bẫy đèn CDC qua đêm tại bốn điểm xuyên biên giới trong các năm 2017–2019, tổng cộng 650 mẫu, định loài bằng giải trình tự hai đoạn gen COII và ITS2 kết hợp hình thái. Hai loài chiếm ưu thế là An. kochi (38,46%) và An. sinensis (21,69%); thành phần loài khác nhau rõ giữa các điểm.
- Trong 18 cá thể An. peditaeniatus (nhóm An. hyrcanus), 5 cá thể đồng hợp nhạy cảm (GG, 27,8%), 12 cá thể dị hợp mang alen kháng (GS, 66,7%) và 1 cá thể đồng hợp kháng (SS, 5,6%) ở locus ace-1 – đột biến gây kháng nhóm lân hữu cơ và carbamate.
- Không phát hiện đột biến kdr L1014F (kháng pyrethroid) ở bất kỳ loài nào được thử.
- Mô hình MaxEnt dự báo đến giai đoạn 2021–2040, trong các kịch bản khí hậu SSP245, SSP370 và SSP585, vùng sống rất thích hợp của An. peditaeniatus mở rộng rõ ở vùng ba biên giới; riêng kịch bản SSP126 thì vùng thích hợp bị chia cắt, thu hẹp về các vùng đất ngập nước lớn.
Góc nhìn VPMA
Vùng nghiên cứu thuộc Tiểu vùng sông Mekong mở rộng, gần Việt Nam. Tác giả khuyến nghị chiến lược luân phiên hóa chất phải dựa trên dữ liệu kháng tại chỗ: chuyển từ pyrethroid sang lân hữu cơ có thể kém hiệu quả nếu quần thể muỗi đã mang alen ace-1. Đây là thông tin tham khảo; khi chọn hoạt chất, hội viên cần theo hướng dẫn và số liệu giám sát của cơ quan y tế dự phòng Việt Nam.
- Nguồn
- Parasites & Vectors – Anopheline diversity, ace-1 resistance and climate-driven habitat projections for Anopheles peditaeniatus in Lao PDR border regions
- Ngày đăng / ban hành
- 10/9/2026
- Chuyên mục
- Nghiên cứu khoa học · Côn trùng, Bệnh do côn trùng truyền
- Tạp chí
- Parasites & Vectors (truy cập mở)
- DOI
- 10.1186/s13071-026-07592-x
- Bài giới thiệu
- Scienmag, 4/10/2026
Nguồn: Parasites & Vectors – Anopheline diversity, ace-1 resistance and climate-driven habitat projections for Anopheles peditaeniatus in Lao PDR border regions (tóm tắt, biên dịch bởi VPMA).