Communications Medicine: mô hình học máy từ dữ liệu vệ tinh cho thấy vùng thích hợp cho muỗi Aedes mở rộng giai đoạn 1970–2024, nguy cơ tăng ở Mỹ, EU và Trung Quốc

Nghiên cứu đăng trực tuyến trên tạp chí Communications Medicine ngày 8/10/2026 của nhóm tác giả thuộc Trường Y tế công cộng Đại học Thành phố New York (CUNY), Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), Đại học New York và Trường Y Zucker (Đại học Hofstra) ước tính mức độ thích hợp cho muỗi Aedes trên toàn cầu, độ phân giải không gian cao, theo từng 5 năm từ 1970 đến 2024.

Côn trùngBệnh do côn trùng truyền

Nội dung chính

• Phương pháp: mô hình học máy huấn luyện trên dữ liệu vệ tinh và dữ liệu quan sát muỗi (trong đó có dữ liệu từ nền tảng iNaturalist), giúp dự báo tốt hơn ở nơi có ít quan sát nhưng vẫn giữ hiệu năng tương tự các mô hình đang dùng trong thực tế.
• Hệ sinh thái của muỗi đang dịch chuyển khác nhau theo từng vùng: nguy cơ giảm ở vùng gần xích đạo và tăng ở các vùng vốn có khí hậu ôn đới như Mỹ, Liên minh châu Âu và Trung Quốc.
• Dù giảm so với mức trung bình lịch sử, các vùng gần xích đạo vẫn thuộc nhóm có nguy cơ cao nhất thế giới.
• Tổng thể, vùng trên Trái Đất có thể duy trì muỗi Aedes mở rộng rõ rệt và dân số toàn cầu có nguy cơ mắc bệnh do muỗi truyền tăng liên tục theo đường thẳng. Đây là bản đã được chấp nhận đăng, chia sẻ sớm và sẽ còn biên tập trước khi có bản chính thức.

Góc nhìn VPMA

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, thuộc nhóm nguy cơ cao theo kết quả này. Hướng dùng ảnh vệ tinh và học máy để dự báo nơi có muỗi giúp cơ quan y tế phân bổ nguồn lực; hội viên có thể theo dõi các bản đồ nguy cơ như công cụ hỗ trợ lập kế hoạch giám sát, nhưng quyết định xử lý vẫn phải dựa vào điều tra côn trùng tại chỗ.

Nguồn: Communications Medicine – Shifting mosquito vector ecologies pose new risks for new stakeholders (tóm tắt, biên dịch bởi VPMA).

← Quay lại Tin tứcNghiên cứu khoa học →