Nghiên cứu đăng trên Tropical Medicine and Health ngày 20/9/2026 (MalariaWorld giới thiệu ngày 8/10/2026) đánh giá tính kháng pyrethroid của muỗi Anopheles coluzzii thu tại miền nam Benin, ở hai vùng nông nghiệp (Sèmè-Kpodji, Abomey-Calavi) và một vùng đô thị không canh tác (Yenawa).
Nội dung chính
- Phương pháp: thử nghiệm ống của WHO với deltamethrin 0,05% và alpha-cypermethrin 0,05%; định loài bằng PCR-SINE200; xác định đột biến kdr-West (L1014F) bằng PCR; đo hoạt tính enzyme P450, esterase, GST và mức biểu hiện gen CYP6Z1, CYP9K1, GSTE2 bằng RT-qPCR.
- Kết quả: tất cả quần thể kháng cả hai hoạt chất, tỷ lệ chết 78–82% với deltamethrin và 36–89% với alpha-cypermethrin. Kháng alpha-cypermethrin rõ hơn ở vùng nông nghiệp: Sèmè-Kpodji 36%, Abomey-Calavi 52%, so với Yenawa 89%.
- Toàn bộ mẫu là Anopheles coluzzii. Alen kháng kdr-West có tần suất 73,3–93,3%, không ghi nhận cá thể đồng hợp tử nhạy. Hoạt tính P450, GST và esterase tăng rõ, nhất là ở Sèmè-Kpodji và Yenawa; tuy nhiên ba gen CYP6Z1, CYP9K1, GSTE2 không tăng biểu hiện so với chủng nhạy N'Gousso.
- Nhóm tác giả kết luận tính kháng là đa cơ chế; việc dùng thuốc trong nông nghiệp góp phần làm kháng mạnh hơn, còn dấu hiệu kdr cao ở đô thị cho thấy thêm áp lực chọn lọc từ hóa chất y tế công cộng và hóa chất dùng trong gia đình. Họ đề xuất quản lý kháng tổng hợp, kết hợp kiểm soát thuốc nông nghiệp, giám sát kháng liên tục và dùng công cụ thế hệ mới.
Góc nhìn VPMA
Kết quả cho thấy hóa chất dùng trong nông nghiệp và trong gia đình đều có thể làm muỗi kháng pyrethroid. Hội viên nên luân phiên nhóm hoạt chất theo hướng dẫn, theo dõi hiệu quả sau xử lý và phản hồi cho cơ quan y tế khi thấy hiệu lực giảm.
- Nguồn
- MalariaWorld – Agricultural practices drive multifactorial pyrethroid resistance in Anopheles coluzzii populations from southern Benin (Trop Med Health 2026;54:203)
- Ngày đăng / ban hành
- 20/9/2026
- Chuyên mục
- Nghiên cứu khoa học · Côn trùng, Bệnh do côn trùng truyền
- Tạp chí
- Tropical Medicine and Health 54:203 (2026)
- DOI
- 10.1186/s41182-026-01081-8
- Tần suất kdr-West
- 73,3–93,3%
Ghi chú biên tập: Bài viết là bản tóm tắt, biên dịch và bình luận ngắn của VPMA, không sao chép toàn văn. Nội dung gốc và bản quyền thuộc về nguồn đã dẫn. Trang giới thiệu không kèm ảnh. Ảnh muỗi Anopheles lấy từ trang côn trùng đã có trên website Hội, không phải ảnh của nghiên cứu.
Nguồn: MalariaWorld – Agricultural practices drive multifactorial pyrethroid resistance in Anopheles coluzzii populations from southern Benin (Trop Med Health 2026;54:203) (tóm tắt, biên dịch bởi VPMA).