Muỗi
Muỗi đòn xóc (Anopheles)
Anopheles spp.
Muỗi truyền bệnh sốt rét, đốt về đêm, đậu chổng đuôi.
Đốt về đêmTruyền sốt rétVùng rừng núi
Nhận dạng
- Khi đậu, thân muỗi tạo góc nghiêng với bề mặt (“chổng đuôi”).
- Nhiều loài có cánh lốm đốm đen – trắng.
- Bọ gậy nằm song song với mặt nước, không có ống thở.
Sinh học & vòng đời
- 1
Trứng
Đẻ riêng lẻ trên mặt nước, có phao hai bên.
- 2
Bọ gậy
Nằm ngang sát mặt nước; nơi sống tùy loài: suối, vũng nước trong, ruộng.
- 3
Quăng
Giai đoạn chuyển tiếp trong nước.
- 4
Muỗi trưởng thành
Muỗi cái đốt chủ yếu từ chiều tối đến sáng.
Mỗi loài Anopheles có nơi đẻ và giờ đốt khác nhau – việc xác định loài do cơ quan chuyên môn thực hiện.
Tập tính & nơi sống
- Đốt chủ yếu vào ban đêm.
- Ở Việt Nam, nguy cơ sốt rét tập trung ở vùng rừng núi, nương rẫy, biên giới.
- Một số loài trú đậu trong nhà sau khi đốt, số khác ở ngoài trời.
Tác hại & bệnh truyền
- Là muỗi duy nhất truyền ký sinh trùng sốt rét (Plasmodium) cho người (WHO, CDC).
- Sốt rét có thể gây tử vong nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Dấu hiệu phát hiện
- Bị muỗi đốt ban đêm khi ngủ rừng, ngủ rẫy.
- Sốt, rét run sau khi đi rừng về – cần đến cơ sở y tế xét nghiệm ngay.
Phòng ngừa – vệ sinh môi trường trước tiên
- Ngủ màn (ưu tiên màn tẩm hóa chất diệt côn trùng theo khuyến cáo của WHO) khi ở vùng có sốt rét.
- Mặc áo dài tay, dùng kem xua muỗi khi đi rừng, ngủ rẫy.
- Khi sốt sau khi đi rừng về, đến cơ sở y tế xét nghiệm, không tự điều trị.
Khi nào gọi dịch vụ chuyên nghiệp?
- Phun tồn lưu trong nhà và tẩm màn tại vùng sốt rét do ngành y tế tổ chức.
- Doanh nghiệp, công trình ở vùng rừng núi cần kế hoạch phòng chống muỗi cho người lao động.
Nội dung mang tính tham khảo cho cộng đồng, tổng hợp từ các nguồn nêu trên. Khi có dấu hiệu bệnh, hãy đến cơ sở y tế; khi dùng chế phẩm diệt côn trùng, luôn tuân thủ nhãn sản phẩm và hướng dẫn của cơ quan y tế. Ảnh minh họa từ Wikimedia Commons theo giấy phép ghi tại mỗi ảnh.