PLOS NTDs: dân miền đông Guatemala sẵn sàng thử copepod ăn bọ gậy nếu được hướng dẫn rõ, nhóm tác giả dẫn kinh nghiệm Việt Nam

Bài đăng ngày 3/9/2026 trên PLOS Neglected Tropical Diseases khảo sát kiến thức, thái độ, thực hành (KAP) của 346 đại diện hộ gia đình ở 8 cộng đồng thuộc Zacapa và Chiquimula (Guatemala): khoảng 90% biết muỗi truyền sốt xuất huyết, nhưng 37% hộ không làm gì để loại bỏ nơi muỗi đẻ. Đa số cởi mở với copepod (giáp xác nhỏ ăn bọ gậy) nếu có thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm an toàn nước.

Côn trùng

Nội dung chính

• Tạp chí: PLoS Negl Trop Dis 20(9): e0014654. DOI 10.1371/journal.pntd.0014654. Nhận 20/8/2025, chấp nhận 6/8/2026, đăng 3/9/2026. Tác giả Louis VR, Montenegro-Quinoñez CA, Bärnighausen T, Dambach P (Viện Sức khỏe toàn cầu Heidelberg, Đức; Đại học San Carlos de Guatemala).
• Thực trạng: hơn ba phần tư số hộ trữ nước, 61% trữ trong dụng cụ hở; chỉ 16% chỉ dùng dụng cụ có nắp. 48% hộ chỉ làm một biện pháp phòng bọ gậy. Với muỗi trưởng thành: 28% phun thuốc, 22% dùng màn, 25% không làm gì; 69% hộ không dùng màn.
• Về copepod: đa số chưa từng biết, nhưng sẵn sàng cân nhắc nếu được cung cấp thông tin, hướng dẫn hoặc có người hỗ trợ kỹ thuật. Lo ngại chính là an toàn của nước trữ và thiếu hiểu biết về phương pháp; cộng đồng đô thị lo ngại nhiều hơn nông thôn.
• Nhóm tác giả dẫn các chương trình copepod ở miền Bắc và miền Trung Việt Nam, có tình nguyện viên cộng đồng theo dõi và bổ sung copepod, làm ví dụ thành công; đồng thời nhấn mạnh sự chấp nhận của cộng đồng không chứng minh hiệu quả, cần thử nghiệm thực địa.

Góc nhìn VPMA

Khảo sát tại Guatemala, không đánh giá hiệu quả diệt bọ gậy. Khi tư vấn khách hàng, hội viên lưu ý: biết muỗi truyền bệnh chưa đủ, cần hướng dẫn cụ thể việc đậy, thay nước và kiểm tra dụng cụ chứa nước.

Nguồn: PLOS Neglected Tropical Diseases (tóm tắt, biên dịch bởi VPMA).

← Quay lại Tin tứcNghiên cứu khoa học →